W swoim słynnym dziele „Controversiae” święty Robert Bellarmin, Doktor Kościoła, szczegółowo opisuje różne powody, dla których można zwołać Sobór Powszechny o ograniczonym zakresie. Naucza on, iż w przypadku, gdy pretendent do papiestwa popadł w herezję lub schizmę, można zwołać Sobór Powszechny o ograniczonym zakresie w celu ogłoszenia, iż osoba ta nigdy nie była papieżem lub iż pozbawiła się urzędu poprzez popadnięcie w herezję lub schizmę, a także w celu zastąpienia jej prawdziwym Najwyższym Kapłanem. Według św. Roberta Bellarmina tylko tego rodzaju sobór może zostać zwołany przez kardynałów lub biskupów i to wyłącznie w poważnych okolicznościach, ponieważ Kościół musi zawsze dysponować środkami pozwalającymi mu zapewnić sobie przywódcę:
„Oprócz tych argumentów heretyków, katolicy zwykli wysuwać pewne wątpliwości. Po pierwsze: czy nie jest zgodne z prawem zwołanie soboru przez kogoś innego niż papież, gdy jest to konieczne dla Kościoła, a papież nie chce go zwołać. Po drugie: czy nie jest zgodne z prawem zwołanie soboru przez kogoś innego niż papież, gdy papież nie powinien go zwoływać, ponieważ jest heretykiem lub schizmatykiem. Trzecia wątpliwość: czy nie jest zgodne z prawem zwołanie soboru przez kogoś innego niż papież, gdy papież nie może go zwołać, ponieważ byłby uwięziony przez niewiernych, zmarł, oszalał lub zrezygnował z urzędu.
[…]
„Na drugi i trzeci [punkt] odpowiadam, iż w żadnym wypadku nie można zwołać prawdziwego i doskonałego soboru, o jakim tu mowa, a mianowicie takiego, który posiada uprawnienia do rozstrzygania kwestii wiary, bez zgody Papieża. Główny autorytet spoczywa bowiem w Głowie, to znaczy w Piotrze, któremu nakazano, aby utwierdzał swoich braci; i z tego powodu Pan modlił się również za niego, aby jego wiara nie ustała (Łk 22). Niemniej jednak w tych dwóch przypadkach może zostać zwołany niedoskonały sobór, który wystarczy, aby zapewnić Kościołowi opiekę w odniesieniu do Głowy. Kościół bowiem bez wątpienia ma autorytet do samostanowienia w odniesieniu do Głowy, choć bez Głowy nie może rozstrzygać wielu spraw, które może rozstrzygać z Głową, jak słusznie naucza Kajetan w swoim małym dziele o władzy papieża, rozdziały 15 i 16; a znacznie wcześniej [nauczano tego] w liście prezbiterów Kościoła rzymskiego do Cypriana, który jest [list] 7, Księga II, wśród dzieł Cypriana. Co więcej, ten niepełny sobór może się odbyć, albo jeżeli zostanie zwołany przez kolegium kardynałów, albo jeżeli sami biskupi, zbierając się w jednym miejscu, zwołają go z własnej woli.” [1]
------------------------------------
[1] Św. Robert Bellarmin, De Conciliis, w Opera Omnia, t. II, (Paryż: Ludovicum Vivès, 1870), lib. I, cap. 14, s. 217
Przetłumaczono z DeepL.com (wersja darmowa)
