Jonasz (Ἰωνᾶ – Jōna)

Lecz On im odpowiedział: «Plemię przewrotne i wiarołomne żąda znaku, ale żaden znak nie będzie mu dany, prócz znaku proroka Jonasza. (Mt 12,39)

ὁ δὲ ἀποκριθεὶς εἶπεν αὐτοῖς· γενεὰ πονηρὰ καὶ μοιχαλὶς σημεῖον ἐπιζητεῖ, καὶ σημεῖον οὐ δοθήσεται αὐτῇ εἰ μὴ τὸ σημεῖον Ἰωνᾶ τοῦ προφήτου.

Qui respondens ait illis generatio mala et adultera signum quaerit et signum non dabitur ei nisi signum Ionae prophetae.

Aby poznać etymologię Jonasz należy odwołać się do Starego Testamentu i języka hebrajskiego, w którym słowo Yonah oznacza „gołębicę”, ale można też wywieść od niego złożenie: „Bóg odpowie”. Jonasz syn Amittaja, to prorok który przemawia „zgodnie ze słowem Pana, Boga Izraela”, i jest wspomniany w Drugiej Księdze Królewskiej (14,25), której narracja odnosi się do czasów Jeroboama II (VIII w. przed Chr.). Ale w ST znajdujemy też Księgę Jonasza, która składa się z czterech rozdziałów. Opowiada ona o tym, jak Bóg powierzył prorokowi Jonaszowi misję udania się do pogańskiego miasta Niniwy w celu głoszenia nawrócenia i pokuty. Jonasz, nie zgadzając się z Bogiem co do tego, czy należy głosić zbawienie poganom – i tu od razu uwidacznia się całkowicie wyjątkowy charakter tej postaci – postanowił zamiast tego wyruszyć statkiem do Tarszisz. Opowieść ta posiada bez wątpienia wszystkie cechy przypowieści. Poprzez postać Jonasza, który próbuje uciec od misji powierzonej mu przez Boga, autor potępia postępowanie Izraela, który uważa za swój wyłączny przywilej bycie ludem Bożym: skoro Bóg jest jeden, nie jest On tylko Bogiem Żydów, ale także Bogiem pogan. Opowieść ta ma jednak jeszcze jedno ważne znaczenie, które nawiązuje do Nowego Testamentu. W Ewangelii według św. Mateusza to sam Jezus przytacza epizod z Jonaszem jako swego rodzaju zapowiedź własnej śmierci i zmartwychwstania trzy dni po pogrzebie: tak jak Jonasz przebywał trzy dni w brzuchu ryby. Okazuje się tutaj, iż Jezus dobrze zna Księgę Jonasza, która stanowi inspirację dla wielu fragmentów Ewangelii, a zwłaszcza dla niektórych przypowieści. Choć może się to wydawać paradoksalne, jedynym prorokiem, z którym Jezus porównuje siebie i swoją misję, jest właśnie Jonasz, a księga nosząca jego imię … jest proroctwem o Bożym miłosierdziu.