Między apelem o pokój a ŚDM: Wizyty św. Jana Pawła II w Argentynie

Podobnie jak z Urugwajem, Jan Paweł II pozostaje jedyną głową Kościoła katolickiego, która sprawując urząd, stanęła na argentyńskiej ziemi. Obie pielgrzymki były niezwykle wymowne, choć diametralnie różne.

Więcej artykułów o Kościele znajdziesz na stronie głównej: ewtn.pl

Źródło: Jan Brewczyński/EWTN Polska, EWTN News
Photo credit: Agencja informacyjna Télam, Domena Publiczna za Wikimedia Commons
Tekst został przetłumaczony i opracowany na podstawie oryginalnych materiałów źródłowych przez EWTN Polska.
Jeśli chcesz być na bieżąco zapraszamy do zapisania się do newslettera.

Papież Leon XIV dotrze do Argentyny już 8 listopada. Będzie drugim papieżem, który odwiedzi ten kraj. Choć papież Franciszek pochodził z Argentyny, to nigdy nie odbył podróży apostolskiej do ojczyzny. Choć w marcu 2023 roku w wywiadzie dla „La Nacion” wyjaśnił, iż podróż do Argentyny była planowana w 2017 roku, ale musiała zostać odwołana z powodu wyborów i planował pojechać w 2024 roku, to do podróży jednak nigdy nie doszło.

Pontyfikat św. Jana Pawła II wielokrotnie przecinał się z kluczowymi momentami w historii Ameryki Łacińskiej. Jego pierwsze przybycie do Argentyny w 1982 roku miało charakter dramatycznej, naprędce przygotowanej misji dyplomatycznej w cieniu toczącej się wojny, natomiast druga wizyta z 1987 roku przekształciła się w wielkie dziękczynienie za pokój oraz historyczny przełom w ruchu młodzieżowym Kościoła.

Błyskawiczna misja pokoju

Pierwsza pielgrzymka Jana Pawła II do Argentyny (11–12 czerwca 1982 r.) była wydarzeniem bezprecedensowym w historii nowożytnego papiestwa. Rządząca Argentyną junta wojskowa znajdował się wówczas w stanie otwartego konfliktu zbrojnego z Wielką Brytanią o wyspy Falklandzkie (Malwiny). Ale pewnie warto w uproszczeniu przypomnieć czym była wojna o Falklandy.

Republika Argentyny zgłosiła pretensję do należących do Wielkiej Brytanii Falklandów już w 1820 roku. choćby stwrzyli tam miasto i kolonię karną, jednak przestępcy przejęli tam władzę, a następnie miasto zostało zniszczone. W 1833 Wielka Brytania postanowiła skolonizować terytorium formalnie do niej należące. Argentyna jednak nie wycofywała swoich pretensji do wysp. Co więcej od 1965 trwały negocjacje na temat przynależności wysp. W Zjednoczonym Królestwie uważano, iż są za daleko i zysk z nich jest niewielki.

Junta wojskowa przejęła władzę w ojczyźnie Lionela Messiego w 1976 roku. W 1982 roku gospodarka kraju się załamała a wskaźnik inflacji wzrósł do 160%. A jak najlepiej odwrócić uwagę od problemów gospodarczych kraju? Należy wywołać wojnę. Z przyczyn ideologicznych i ekonomicznych za idealny cel uznano Falklandy. Szczególnie, iż również w Wielkiej Brytanii trwał kryzys gospodarczy.

2 kwietnia 1982 Argentyńska marynarka wojenna z tysiącem żołnierzy gwałtownie pokonała liczące ponad stu żołnierzy oddziały Anglików. Następnego dnia Argentyńczycy zajęli wyspy Georgia Południowa i Sandwich Południowy. Mimo potępienia sytuacji przez ONZ sukces polityczny junty został osiągnięty. Jednak Margaret Thatcher postanowiła odbić wyspy.

Wizyta apostolska w Wielkiej Brytanii była planowana od lat i miała mieć charakter ekumeniczny. Podobno jej plan był ustalany 42 razy, zanim Watykan ostatecznie go zatwierdził. Jednak wojna o Falklandy spowodowała, iż o mały włos wizyta zostałaby odwołana. Aby zademonstrować całkowitą bezstronność Stolicy Apostolskiej, Jan Paweł II zaprosił do Rzymu biskupów z obu zwaśnionych krajów. 22 maja papież porozmawiał i odprawił wraz z hierarchami wspólną Mszę świętą w intencji pokoju i pojednania. Wówczas papież ogłosił, iż przyleci również do Buenos Aires.

Podczas podróży do Argentyny papież udał się do narodowego sanktuarium Matki Bożej w Luján, gdzie powierzył Maryi losy narodów uwikłanych w konflikt oraz modlił się o zaprzestanie przelewu krwi. Zaś podczas liturgii w Buenos Aires Jan Paweł II wygłosił poruszającą homilię, w której wzywał do odrzucenia przemocy, sprawiedliwości społecznej oraz poszanowania godności człowieka.

Choć wizyta miała charakter ściśle duszpasterski, Papież spotkał się z przedstawicielami władz, dając wyraźny sygnał o konieczności pokojowego rozwiązania sporu. Zaledwie dwa dni po odlocie papieża wojska argentyńskie podpisały zawieszenie broni. Jednak operacje wojskowe trwały do 20 czerwca 1982.

Święto młodości i dziękczynienie za pokój

Druga wizyta Jana Pawła II przypadała w dniach 6–12 kwietnia 1987 roku i odbyła się w zupełnie innej atmosferze politycznej i społecznej. Argentyna powróciła już na drogę demokracji pod rządami prezydenta Raúla Alfonsína, a w relacjach międzynarodowych panował spokój. Wizyta była częścią szerszej, 33. podróży apostolskiej obejmującej również Urugwaj i Chile.

Głównym motywem dziękczynnym tej pielgrzymki było pokojowe rozwiązanie wieloletniego sporu granicznego z między Argentyną a Chile o kanał Beagle. W 1978 roku omal nie doszło do wojny, o czym pisałem tutaj. To właśnie mediacja Stolicy Apostolskiej i osobiste zaangażowanie Jana Pawła II doprowadziły do ratyfikowania Traktatu Pokoju i Przyjaźni. Został on podpisany przez ministrów spraw zagranicznych Chile i Argentyny 2 maja 1985 roku w Watykanie. Uznawał on postanowienia traktatu z 1881 roku, a tym samym przynależność do Chile wysp Lennox, Picton i Nueva.

Ogólnokrajowy wymiar pielgrzymki

Trasa papieska w 1987 roku była niezwykle bogata i objęła wiele regionów kraju. W Bahía Blanca papież spotkał się z rolnikami, w Mendozie z mieszkańcami rejonu Andów, w Córdobie odwiedził najstarszą argentyńską katedrę i spotkał się z chorymi, a w Viedmie i Salcie rozmawiał z ludnością rdzenną oraz wspólnotami lokalnymi. Jan Paweł II odbył również ważne spotkania z przedstawicielami licznej w Argentynie społeczności żydowskiej oraz muzułmańskiej, a także spotkał się z argentyńską Polonią.

Pierwsze ŚDM poza Rzymem

Kulminacyjnym punktem wizyty były obchody w Buenos Aires II Światowych Dni Młodzieży. W Niedzielę Palmową, 12 kwietnia 1987 roku, na alei 9 de Julio zebrało się ponad milion młodych ludzi z całego świata. Papież wypowiedział wówczas słynne słowa zachęty do budowania miłości i pokoju, a sukces organizacyjny tego wydarzenia przypieczętował format Światowych Dni Młodzieży jako globalnego cyklicznego zgromadzenia.

Tak oto wizyty Jana Pawła II wywarły głęboki wpływ na nowożytną historię Argentyny. W 1982 roku papież przyniósł pocieszenie naród pogrążonemu w kryzysie wojennym, natomiast pięć lat później stał się świadkiem odrodzenia demokratycznego i autorem jednoczącego zrywu młodego pokolenia.

ZOBACZ RÓWNIEŻ:

Papież Leon XIV przybędzie do bazyliki w Luján pieszo, podobnie jak inni pielgrzymi