Pamięć o tych, którzy odeszli. Hołd kapelanom i funkcjonariuszom więziennictwa

Trzydziestego października 2026 roku, w okresie poprzedzającym dni szczególnej pamięci o zmarłych, na Cmentarzu Prawosławnym na warszawskiej Woli odbyło się spotkanie poświęcone upamiętnieniu kapelanów i funkcjonariuszy, którzy swoją służbą zapisali się w historii polskiego więziennictwa.

W wydarzeniu uczestniczyli przedstawiciel Centralnego Zarządu Służby Więziennej, kpt. Marek Pikulski oraz Aresztu Śledczego w Warszawie-Służewcu. Towarzyszyli im duchowni Prawosławnego Duszpasterstwa Więziennego: Naczelny Kapelan Więziennictwa Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego, ks. dr Andrzej Lewczak oraz ks. prot. Łukasz Koleda.

Spotkanie rozpoczęło się od wspólnej modlitwy za zmarłych. Przy grobach duchownych i osób zasłużonych dla polskiego więziennictwa zapalono znicze, oddając hołd ich pamięci oraz wieloletniej służbie Bogu, Ojczyźnie i drugiemu człowiekowi.

Uczestnicy zatrzymali się przy grobie śp. ks. mitrata Mikołaja Lenczewskiego, który od 1991 roku sprawował opiekę duszpasterską nad osobami pozbawionymi wolności w warszawskich zakładach karnych i aresztach śledczych, a w 1996 roku objął funkcję Naczelnego Prawosławnego Kapelana Więziennictwa w Rzeczypospolitej Polskiej.

Modlitwą objęto również śp. ks. Jerzego Łotockiego, przedwojennego kapelana więzień warszawskich i więzienia w Sieradzu, który wraz z rodziną poniósł tragiczną śmierć podczas Powstania Warszawskiego w 1944 roku. Jego los przypomina o dramatycznych doświadczeniach duchowieństwa prawosławnego w okresie II wojny światowej oraz o cenie, jaką wielu duchownych zapłaciło za wierność swojej posłudze.

Ważnym punktem spotkania było także odwiedzenie grobu podkomisarza Straży Więziennej Jerzego Radyszkiewicza, którego miejsce spoczynku udało się odnaleźć dzięki zaangażowaniu Romana Wójcickiego, dokumentującego historię polskiego więziennictwa. Jerzy Radyszkiewicz był oficerem rezerwy Wojska Polskiego oraz funkcjonariuszem przedwojennej Straży Więziennej. Pełnił m.in. funkcję inspektora więzienia w Łucku oraz obowiązki naczelnika więzienia w Kaliszu. Aktywnie uczestniczył w organizacji zrzeszających pracowników więziennictwa. Zmarł nagle 4 stycznia 1933 roku. Jego uroczystościom pogrzebowym przewodniczył ks. Jerzy Łotocki.

Wspomnienie obu postaci stało się symbolicznym przypomnieniem więzi łączących duchowieństwo prawosławne i funkcjonariuszy więziennictwa na przestrzeni kolejnych pokoleń.

Podczas wizyty na jednej z najstarszych warszawskich nekropolii prawosławnych uczestnicy odwiedzili miejsca spoczynku metropolity Dionizego (Waledyńskiego), Sokratesa Starynkiewicza oraz grób rodziny Fedorońko. Przywołano postać św. kapłana męczennika Szymona Fedorońki, naczelnego prawosławnego kapelana Wojska Polskiego, zamordowanego w 1940 roku w ramach zbrodni katyńskiej i zaliczonego przez Cerkiew do grona świętych męczenników.

Pamięć o zmarłych jest nie tylko wyrazem szacunku wobec minionych pokoleń, ale również ważnym elementem budowania tożsamości współczesnej Służby Więziennej. Przywoływanie historii osób, które z oddaniem wykonywały swoje obowiązki, służy pielęgnowaniu wartości stanowiących fundament służby: odpowiedzialności, wierności, poświęcenia i szacunku dla godności każdego człowieka.

Wspólna modlitwa i chwila zadumy na Cmentarzu Prawosławnym na Woli były świadectwem tego, iż historia polskiego więziennictwa to przede wszystkim historia ludzi – funkcjonariuszy i duchownych, których zaangażowanie, postawa oraz codzienna służba pozostawiły trwały ślad w dziejach naszej formacji i Ojczyzny. Ich pamięć pozostaje zobowiązaniem dla kolejnych pokoleń.

Wieczna im pamięć!

tekst i zdjęcia: Prawosławne Duszpasterstwo Więzienne